Dla wielu osób słowo „konopie” natychmiast przywodzi na myśl jeden związek: CBD. CBD, czyli kannabidiol, stał się najbardziej znanym, nieodurzającym kannabinoidem występującym w tej roślinie. To właśnie on otworzył drzwi do szerszego zainteresowania opinii publicznej naturalnym wsparciem organizmu (hemp wellness), układem endokannabinoidowym oraz roślinnymi sposobami na zachowanie życiowej równowagi. Jednak CBD to zaledwie fragment znacznie bogatszej, botanicznej opowieści. Konopie naturalnie zawierają szeroką gamę związków, w tym kannabinoidy, kwasy kannabinoidowe, terpeny, flawonoidy, kwasy tłuszczowe i inne składniki roślinne. Niektóre z nich występują w większych ilościach, inne z kolei w niewielkich stężeniach. Mimo to nawet te drobne elementy mogą mieć ogromne znaczenie, ponieważ konopie nie są surowcem opartym na jednym składniku – to złożona, roślinna matryca.

Dlatego nie wszystkie produkty konopne są takie same. I właśnie dlatego edukacja ma tak kluczowe znaczenie. Kiedy rozumiemy różnice pomiędzy CBD, CBG, CBN, CBC, CBD-A, terpenami, formułami o szerokim spektrum (broad-spectrum) a izolatami, jesteśmy znacznie lepiej przygotowani do świadomego wyboru produktów, które realnie odpowiadają naszym osobistym potrzebom zdrowotnym. Celem nie jest po prostu kupowanie więcej. Celem jest kupowanie mądrzej.

Podstawy biochemii: CBD kontra pełne spektrum związków

CBD to jeden z głównych kannabinoidów występujących w konopiach. Nie wykazuje działań odurzających, co oznacza, że nie wywołuje stanu „haj”, z którym kojarzone jest THC. O CBD mówi się najczęściej w kontekście układu endokannabinoidowego – sieci regulacyjnej w naszym organizmie, która odpowiada za utrzymanie wewnętrznej równowagi. W produktach konopnych CBD często stanowi bazę (kannabinoid bazowy), ponieważ jest najlepiej przebadane i powszechnie rozpoznawalne.

Warto jednak pamiętać, że w roślinie, CBD nie istnieje w próżni, w naturalnych konopiach jest ono częścią szerszego spektrum związków. To rozróżnienie jest niezwykle istotne, ponieważ oczyszczony izolat CBD oraz ekstrakt z konopi o szerokim spektrum (broad-spectrum) to dwie zupełnie różne rzeczy.

• Izolat to produkt, który zawiera tylko jeden, czysty związek – w tym przypadku samo CBD.
• Ekstrakt o szerokim spektrum (broad-spectrum) został z kolei zaprojektowany tak, aby zachować wiele naturalnie występujących w konopiach substancji, przy jednoczesnym usunięciu THC do poziomów niewykrywalnych lub zgodnych z przepisami prawa (w zależności od produktu i rynku).

Obie formy mają swoje zastosowanie, ale są to po prostu dwa różne narzędzia.

Świat kwasów kannabinoidowych: CBD-A i CBG

Zanim CBD przyjmie swoją neutralną formę, roślina konopi produkuje kwas kannabidiolowy, czyli CBD-A. Jest to kwasowy prekursor CBD. Kiedy konopie są podgrzewane, suszone lub przetwarzane, CBD-A może przekształcić się w CBD w procesie zwanym dekarboksylacją. To jeden z powodów, dla których surowy ekstrakt z konopi (raw) bywa tak intrygujący – może on zawierać kwasy kannabinoidowe, którym znacznie bliżej do formy naturalnie występującej w żywej roślinie. CBD-A nie jest po prostu „niedokończonym CBD”. To pełnoprawny, naturalnie występujący związek konopny o własnych, unikalnych właściwościach. Badania nad kwasami kannabinoidowymi wciąż się rozwijają, ale ich obecność doskonale pokazuje, dlaczego różnorodność roślinna ma znaczenie. Surowy lub mniej przetworzony ekstrakt konopny może oferować zupełnie inny profil kannabinoidowy niż produkt stworzony wyłącznie na bazie czystego CBD.

CBG, czyli kannabigerol, często nazywany jest kannabinoidem „macierzystym” lub „matką” wszystkich kannabinoidów, ponieważ jego kwasowa forma – CBGA – jest kluczowym punktem wyjścia w całym procesie powstawania kannabinoidów w roślinie. Enzymy roślinne mogą przekształcić CBGA w inne kwasy kannabinoidowe, w tym CBDA, THCA i CBCA. Samo CBG powstaje dopiero wtedy, gdy CBGA ulegnie procesowi dekarboksylacji. Opracowania naukowe dotyczące biosyntezy kannabinoidów jednoznacznie opisują CBGA jako główny prekursor na tej drodze. W dojrzałych roślinach konopi CBG występuje zazwyczaj w mniejszych ilościach niż CBD, choć nowoczesne metody uprawy i ekstrakcji pozwalają obecnie na tworzenie produktów bogatych w CBG.

Z perspektywy edukacji o zdrowiu, CBG ma ogromną wartość, ponieważ pomaga ludziom zrozumieć, że kannabinoidy nie są zamiennikami. CBD i CBG mogą być wprawdzie nieodurzającymi kannabinoidami, ale nie są tożsamymi związkami. Mają inną strukturę chemiczną i mogą w odmienny sposób wchodzić w interakcje z układami biologicznymi. W tym miejscu kluczowy staje się świadomy dobór produktu. Niektóre produkty opierają się wyłącznie na CBD. Inne zawierają CBG jako element bogatszej receptury. Jedne mogą być zaprojektowane z myślą o ogólnej, codziennej równowadze, podczas gdy inne są pozycjonowane jako bardziej celowane wsparcie dla zdrowia.

Mniej znane kannabinoidy: CBN i CBC

CBN, czyli kannabinol, to kolejny kannabinoid, który przykuwa coraz większą uwagę, szczególnie w produktach przeznaczonych do stosowania na noc. Powstawanie CBN wiąże się zazwyczaj z naturalnym starzeniem się lub utlenianiem THC. Innymi słowy, świeża roślina konopi zazwyczaj nie produkuje go w dużych ilościach, tak jak ma to miejsce w przypadku CBD czy CBGA. Zamiast tego formułuje się on w miarę upływu czasu, gdy kannabinoidy zmieniają się pod wpływem tlenu, ciepła lub światła.

Ze względu na swoją renomę w wieczornych formułach, wiele osób kojarzy CBN z produktami ułatwiającymi zasypianie. Warto jednak zachować ostrożność w sposobie komunikacji. CBN nie powinien być przedstawiany jako gwarantowane rozwiązanie problemów ze snem czy metoda leczenia medycznego. Bardziej zgodnym z przepisami (i rzetelnym) sposobem na jego opisanie jest stwierdzenie, że CBN to kannabinoid pozyskiwany z konopi, powszechnie stosowany w recepturach mających na celu wsparcie wieczornej rutyny i relaksu.

Z kolei CBC, czyli kannabichromen, to jeden z mniej znanych kannabinoidów, ale wciąż stanowi ważny element dyskusji o różnorodności roślinnej. Podobnie jak CBD, CBC również posiada swój kwasowy precursor: CBCA. Pochodzi on z tej samej szerokiej rodziny biosyntetycznej, która swój początek bierze od CBGA. CBC zazwyczaj nie jest główną gwiazdą większości produktów konsumenckich, ale jego obecność w ekstraktach o szerokim spektrum (broad-spectrum) wzbogaca ogólny profil rośliny. 

Ma to ogromne znaczenie, ponieważ edukacja konopna nie powinna skupiać się wyłącznie na najsłynniejszych związkach. Mniej popularne kannabinoidy mogą pojawiać się w mniejszych ilościach, ale to właśnie one pomagają stworzyć unikalny „odcisk palca” danego ekstraktu z konopi.

Poza kannabinoidami: Rola terpenów

Terpeny nie są kannabinoidami, ale stanowią niezwykle istotną część rośliny konopi. Są to związki aromatyczne występujące w wielu roślinach, nie tylko w konopiach. To właśnie terpeny odpowiadają za naturalny zapach ziół, owoców, kwiatów i drzew. Dla przykładu: cytrusy, lawenda, sosna czy rozmaryn – wszystkie one zawierają terpeny.

W konopiach terpeny pomagają ukształtować aromat i charakter ekstraktu roślinnego. Mogą one również wpływać na to, jak dana formuła działa i jakie odczucia wywołuje, zwłaszcza w połączeniu z kannabinoidami. Jest to jeden z powodów, dla których o zachowaniu terpenów tak często dyskutuje się w kontekście ekstraktów o pełnym (full-spectrum) i szerokim (broad-spectrum) spektrum. Terpeny przypominają nam, że konopie to nie tylko źródło kannabinoidów – to cały system botaniczny.

Efekt synergii i znaczenie formulacji

Różnica między ekstraktami o szerokim spektrum a izolatami jest kluczem do zrozumienia jakości produktów konopnych. Izolat CBD zawiera CBD i wyłącznie CBD. Może to być przydatne, gdy zależy nam na bardzo konkretnej formie opartej na jednym związku. Ekstrakt o szerokim spektrum zawiera natomiast CBD oraz inne naturalnie występujące związki konopne, takie jak mniej znane kannabinoidy i terpeny, unikając przy tym odurzającego THC. Ten bogatszy profil jest często wybierany przez osoby, które chcą czerpać korzyści z różnorodności roślinnej bez obecności THC.

To prowadzi nas bezpośrednio do pojęcia „efektu synergii” (entourage effect). Efekt synergii to koncepcja, według której kannabinoidy, terpeny i inne związki roślinne mogą działać ze sobą lepiej i skuteczniej w synergii, niż jako pojedyncze, odizolowane substancje. Koncepcja ta była szeroko omawiana w literaturze naukowej, w tym w badaniach analizujących potencjalną synergię między fitokannabinoidami a terpenoidami.Warto jednak zachować precyzję. Efekt synergii to pojęcie analizowane naukowo, a nie przyzwolenie na formułowanie przesadzonych obietnic marketingowych. Nie oznacza to, że każdy produkt o szerokim spektrum będzie automatycznie lepszy dla każdej osoby. Oznacza to jedynie, że związki roślinne mogą wchodzić ze sobą w istotne interakcje, a sam skład i receptura produktu (formulacja) mają ogromne znaczenie.

Jednego z ciekawych przykładów dostarczają badania nad padaczką, w których oczyszczone CBD było analizowane jako lek na receptę. Epidiolex to zatwierdzony przez FDA roztwór doustny zawierający oczyszczony kannabidiol. Na jego ulotce wymieniono powszechne reakcje niepożądane, w tym senność, zmniejszenie apetytu, biegunkę, podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych, zmęczenie, wysypkę, problemy ze snem oraz infekcje w określonych grupach pacjentów.

W przeglądzie naukowym z 2018 roku opublikowanym w czasopiśmie Frontiers in Neurology porównano doniesienia dotyczące stosowania oczyszczonego CBD z ekstraktami z konopi bogatymi w CBD u pacjentów z padaczką oporną na leki. Autorzy zauważyli, że w uwzględnionych badaniach ekstrakty bogate w CBD wiązały się ze stosowaniem niższych średnich dawek CBD oraz rzadszym zgłaszaniem działań niepożądanych w porównaniu z czystym izolatem CBD. Wskazano przy tym, że może to mieć związek właśnie z efektem synergii między związkami roślinnymi, choć kontrolowane badania kliniczne są wciąż potrzebne, aby ostatecznie potwierdzić to wyjaśnienie.

Nie oznacza to oczywiście, że ogólnodostępne produkty konopne powinny być stosowane do leczenia padaczki. Epidiolex to lek na receptę stosowany pod ścisłym nadzorem lekarza. Jednak to porównanie doskonale ilustruje ważną zasadę: formulacja ma znaczenie. Pojedynczy, oczyszczony związek i bogaty w składniki ekstrakt roślinny mogą zachowywać się w organizmie zupełnie inaczej.

Podsumowanie: Świadomy wybór

Główna lekcja jest prosta: nie wszystkie kannabinoidy są takie same i nie wszystkie produkty konopne zostały stworzone w tym samym celu. CBD może być najbardziej nam znane. CBG dodaje do tego zupełnie inny wymiar. CBD-A łączy nas z surową, żywą rośliną. CBN idealnie sprawdza się w wieczornych formułach, CBC uzupełnia profil mniej znanych kannabinoidów, a terpeny nadają całości botaniczną złożoność. Ekstrakty o szerokim spektrum łączą kilka z tych związków w jedną całość. Właśnie dlatego edukacja jest tak ważna.

Kiedy ludzie rozumieją roślinę, mogą dokonywać lepszych wyborów. Mogą też zadawać lepsze pytania. Zaczynają patrzeć dalej niż tylko na chwytliwy napis na przedniej etykiecie i biorą pod uwagę pełną recepturę, jakość, badania laboratoryjne, profil kannabinoidowy oraz przeznaczenie produktu.

W dążeniu do dobrostanu konopnego (hemp wellness) nie chodzi o kupowanie najsilniejszego dostępnego produktu czy kolekcjonowanie jak największej liczby butelek. Chodzi o wybór odpowiedniego produktu, stosowanie go w sposób regularny i zrozumienie, dlaczego różnorodność roślinna ma tak głęboki sens. Ostatecznie wartość konopi nie kryje się w jednym, odizolowanym kannabinoidzie. Kryje się ona w inteligentnym połączeniu natury, nauki, jakości i edukacji.

Autor: Dr Peter Verdegem, Badacz Fitoskładników (Phytonutrient Researcher)